VERGİ KANUNLARINA GÖRE MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARININ VERGİLENDİRİLMESİ
Kategori : Genel | Yazar : Mustafa ALPASLAN | Tarih : 21 Haziran 2012 - 12:18

VERGİ KANUNLARINA GÖRE  MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARININ VERGİLENDİRİLMESİ

 

 

 

 

Dr. Mustafa ALPASLAN

SMMM

Eda KAYA

Denetçi

 

 

 

I-GİRİŞ

 

Şans oyunları, sonucun tamamen “tesadüfe” bağlı bulunduğu, iştirakçinin beceri veya gayret düzeyinin sonuç üzerinde herhangi bir tesir yaratmadığı bir sistem ile oynanan/oynatılan ve kazanan iştirakçilere nakit ya da ayın olarak ödül verilmesini öngören oyunlar olarak tanımlanması mümkün görülmektedir.[1]

 

Şans oyunları ve müşterek bahisler ilk olarak bir eğlence aracı olarak görünseler de, temel amacı gelir elde etmek olmuştur. Bu durum sadece bireyler için geçerli olmamıştır. Devletlerde azımsanmayacak şekilde gelir kaynağı sağlamışlardır.

 

Müşterek bahis, sonucun kısmen iştirakçinin becerisine kısmen de tesadüfe bağlı olduğu yurt içinde ve yurt dışında tertiplenen her çeşit yarışma, müsabaka, spor oyunları ile herhangi bir olay veya durum üzerine, sonucun tahmin edilmesi esasına göre oynatılan ve iştirak edenler arasından doğru tahmin edenlere önceden belirlenen adet, tutar, oran veya misli olarak ikramiye kazandıran oyunlarıdır. Sabit ihtimalli bahis oyunları, yurt içinde ve yurt dışında tertiplenen spor müsabakalarına ait sonuçların veya etkinliklerin tahmin edilmesi esasına göre oynatılan ve iştirak edenler arasından doğru tahmin edenlere, önceden belirlenen bahis oranlarıyla ikramiye kazandıran oyunlarıdır.

 

Bu çalışmada, müşterek bahis ve şans oyunlarının ve düzenleyen kurumların genel bir tanımlaması yapılmış, ikinci bölümde vergilendirilmesine ilişkin düzenleme ele alınmış üçüncü bölümde dağıtılan ikramiyeler ve iştirakçilerden toplanan tutarlar açısından vergilendirilmesi incelenmiş ve son olarak yasal olmayan yolardan düzenlenen oyunlara değinilmiştir.

 

 

II-MÜŞTEREK VE ŞANS OYUNLARI İLE İLGİLİ YAPILAN DÜZENLEME NEDİR?

 

            Önemli tutarlar elde edilen şans oyunlarının Türkiye’de üç ayrı kurum ve kuruluş tarafından, tertip edilmesi, bu oyunları oynayan katılımcılara ödenecek ikramiye tutarındaki farklılıklar ve internet üzerinden oynanan oyunların giderek artması ile kamuya aktarılan kaynakların belli bir sisteme bağlanması ihtiyacı şans üzerinden alınan vergi ve fonların düzenlenmesini zorunlu hale getirdi. Bu amaçla, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 40. maddesinde düzenlenmiş bulunan şans oyunları vergisi, 5602 sayılı “Şans oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun” adı altında 14/03/2007 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş ve Resmi gazetede yayımlanarak 01/04/2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir[2].

 

III-MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARI NASIL VERGİLENDİRİLİR?

 

            Ülkemizde şans oyunları sektörü üzerinden KDV  ve şans oyunları vergisi olmak üzere temel olarak iki tür vergileme yapılmakta olup, ayrıca at yarışları ve futbola dayalı oyunlar sonucu talihlilere ödenen ikramiyeler üzerinden damga vergisi ve veraset ve intikal vergisi yeni at yarışları ve müşterek bahisler üzerinden belediye eğlence vergisine tabi olacaktır[3].

 

IV- MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARI KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE VERGİLENDİRİLMESİ

 

5520 Sayılı KVK’nun 1. Maddesine göre, dernek ve vakıflar ait iktisadi işletmelerin elde ettikleri kurum kazançları kurumlar vergisine tabidir. KVK’nun 1. Maddesinin ikinci fıkrasına göre kurum kazancı, gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşur.

 

Dernekler, kazanç paylaşma gayesi gütmeyen veya iktisadi bir amacı olmayan kişi topluluklarıdır. Dernekler genel olarak ideal gayeler için kurulurlar. İktisadi olmayan her çeşit bilimsel, sosyal, kültürel gaye ideal gayedir. Derneklerin ve vakıfların elde ettikleri gelirleri itibariyle vergi kanunları karşısında doğrudan vergi mükellefi sayılmamışlardır. Çünkü, Dernekler Kanunu, Medeni kanun ve Vakıflar kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan sosyal ve kültürel amaçlı kuruluşlardır. Ancak bunların iktisadi işletmeleri kar amacıyla faaliyette bulundukları için bunlar kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır[4].

 

Türkiye’de müşterek bahisleri tertip ve organize etme hak ve yetkisine sahip olan ve Müşterek Bahis organizasyonunun temelini teşkil eden bayiliklerin Türkiye’ de verilmesinde, idaresinde ve geri alınmasında tek yetkili kurum olan Türkiye Jokey Kulübü’dür. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı bu yetkisini 21.11.1993 yılından itibaren 20 yıl süre ile (21.11.2013 tarihine kadar) Türkiye Jokey Kulübü’ne devretmiştir. Türkiye Jokey Kulübü Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından denetlenen bir dernektir.

 

Buna göre, Türkiye Jokey Kulübü Derneği (TJK) kendisi kurumlar vergisi mükellefi değildir. Ancak dernekten ayrı olan iktisadi işletmesi kurumlar vergisi mükellefidir. Bu nedenle ülkemizde at yarışları üzerinden müşterek bahis tertip eden ve bu organizasyondan kurum kazancı elde eden TJK’nın iktisadi işletmesinin yani Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesi’nin gelirleri Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre vergilenmektedir.

 

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 2. Maddesine göre dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler olarak tanımlanmıştır. İktisadi işletmenin belirlenmesinde en önemli özellik, faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesidir[5].

 

Türkiye Jokey Kulübü müşterek bahis faaliyetlerini sabit ve sanal bayileri aracılığıyla yürütmektedir. Türkiye Jokey Kulübünün sabit ve sanal bayileri aracılığıyla bilet karşılığı oynatılması sonucunda bayilerin bu Kulüpten alacakları komisyon ve ödeme primleri için VUK hükümlerine göre, bayiler tarafından fatura düzenlenmesi gerekmektedir.

 

Buna göre;

 

406 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine[6] göre, Türkiye Jokey Kulübü tarafından, merkezî bilgi işlem sisteminden her bir bayi itibariyle yapılan satış ve ödenen kazançlı bilet tutarları üzerinden alınan prim tutarları vb. bilgileri ihtiva eden “Müşterek Bahis Oyun Raporu” almaları; anılan Kulübün sabit bayileri tarafından ise söz konusu rapora uygun olarak münferit “Bahis Oyun Raporu” alınması kaydıyla, Kulübün kayıtlarını Müşterek Bahis Oyun Raporuna, bayilerin ise hâsılat kayıtlarını Bahis Oyun Raporuna istinaden yapmaları uygun görülmüştür.

 

7258 Sayılı Kanunu’nun 2. Maddesine göre, Gençlik ve Spor Genel  Müdürlüğü futbol ve diğer spor müsabakalarına dayalı olarak sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şans oyunlarını düzenleme hak ve yetkisini, kendisine bağlı, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı eliyle kullanır ve yürütür. Teşkilat Başkanlığı söz konusu yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebilir veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebilir.

 

406 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine[7] göre; Başkanlık tarafından bu çerçevede hâlihazırda “iddaa” ve “spor toto” oyunları oynatılmakta olup, söz konusu oyunlar, Başkanlığın sözleşme ile bayilik ruhsatı verdiği sabit ve sanal ortam bayileri ve gezici bayi aracılığı ile oynatılmaktadır. Söz konusu oyunların gerek Spor Toto Teşkilat Başkanlığının sabit ve sanal bayileri, gerekse Başbayi tarafından tesis edilen gezici alt bayiler aracılığıyla oynatılması karşılığında, bayiler Spor Toto Teşkilat Başkanlığından veya Başbayiden bu aracılık hizmetleri için komisyon ve ödeme primleri almaktadırlar. Bayilerin söz konusu komisyon ve ödeme primleri için Spor Toto Teşkilat Başkanlığına veya Başbayiye, Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince, fatura düzenlemeleri gerekmektedir. Kanun hükümlerinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden,

 

a) Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından, söz konusu Merkezî Bahis Sisteminden, her bir bayi itibariyle hâsılat, komisyon ve ikramiye ödeme primi vb. bilgileri ihtiva eden “Bayi Hâsılat Raporu” alınması, Başkanlığın sabit bayilerince de bu rapora istinaden kendi terminalleri vasıtası ile “Bakiye Raporunun” düzenlenmesi kaydıyla, Başkanlığın Bayi Hâsılat Raporuna istinaden kayıtlarını yapması; bayilerin ise Bakiye Raporuna istinaden hâsılat kayıtlarını yapmaları,

 

b) Gezici Bayi vasfını haiz Başbayi tarafından söz konusu Merkezî Bahis Sisteminden her bir gezici alt bayi itibariyle hâsılat, komisyon ve ikramiye ödeme primi vb. bilgileri ihtiva eden “Bayi Hâsılat Raporu” alınması; gezici alt bayiler tarafından ise, bayilik komisyonu ve ikramiye ödeme primi açısından, “Merkezi Bahis Sistemi’nden söz konusu Bayi Hâsılat Raporuna uygun olarak kendi terminalleri vasıtası ile “Bakiye Raporu” alınması kaydıyla, bayilerin hâsılat kayıtlarını Bakiye Raporuna istinaden yapması, Başbayinin de gider kayıtlarını Bayi Hâsılat Raporuna istinaden yapması, uygun görülmüştür.

 

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 4. Maddesinin g bendine göre, 14/03/2007 tarihli ve 5602 Sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3. Maddesine göre, şans oyunu tertip etme hak ve yetkisine sahip kurumlar ile bu hak ve yetkinin devredildiği kurum, kuruluş ve özel hukuk tüzel kişileri kurumlar vergisinden muaf tutulmuştur. Buna göre Spor Toto Teşkilatı Başkanlığı, futbol ve diğer spor müsabakalarına dayalı olarak müşterek bahis ve sabit ihtimalli bahis düzenlemeye yetkili olduğu için kurumlar vergisinden muaftır.

 

Kurumlar vergisi Kanunu’nun 4. Maddesinin g bendine göre, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü de muaf tutulmuştur. 5838 sayılı Kanunla 01.01.2009 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere “Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü.” ibaresi “Şans oyunları lisans veya işletim hakkının hasılatın belli oranında hesaplanan pay karşılığında verilmesi halinde bu hakkı devralan kurumlar hariç olmak üzere, 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3. Maddesinde tanımlanan ilgili kurum ve kuruluşlar.” şeklinde değiştirilmiştir.

 

V- MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARI GELİR VERGİSİ KANUNU’NA GÖRE VERGİLENDİRİLMESİ

 

            193 sayılı GVK’nun 1. Maddesine göre, gelir vergisinin konusu, gerçek kişilerin geliridir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yıl içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. GVK’nun 2. Maddesine göre yedi çeşit kazanç ve irat olarak sıralanmıştır. Bunlar; ticari kazançlar, zirai kazançlar, ücretler, serbest meslek kazançları, gayrimenkul sermaye iratları, menkul sermaye iratları ve diğer kazanç ve iratlardır.

 

TJK’nın yıllık programı kapsamında düzenlediği at yarışlarında dereceye giren atların sahiplerine ödenen ikramiyeler zirai kazanç olarak değerlendirilip GVK 94. Madde kapsamında Türkiye jokey kulübü tarafından tevkifata yoluyla vergilenmektedir. Ancak, vergi kanunlarında at sahiplerinin atlarını yarışlarda koşturarak gelir elde etmesi faaliyetinin zirai faaliyet mi, yoksa ticari faaliyet mi olduğu konusunda açık bir hükme rastlanmamaktadır. 219 Seri No.lu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği[8]’nde yarış atı yetiştirici ve sahiplerine yapılan ödemelerden teşvik primi ve ikramiye gibi ödemeler dahil olmak üzere Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinin birinci fıkrasının 11 numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilerek konuya açıklık getirilmiştir.

 

Yarış atı yetiştiricilerinin ve sahiplerinin çoğunluğu GVK’nun 54. Maddesindeki işletme büyüklüğü ölçülerini aşamadığından bunların kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyip tevkifata tabidir.

 

At Yarışı Tüzüğü’nün 2. Maddesinde Jokey, ücret mukabili koşularda ata binen kişiler olarak tanımlanmaktadır. GVK’ nun 29. Maddesinin 1 numaralı bendinde, hayvan yetiştirilmesini teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler gelir vergisinden istisna edilmiştir. At yarışlarından kazanılan ikramiyelerden jokeylere verilen hisselerin bu madde kapsamında değerlenip değerlendirilmeyeceği ihtilafa neden olmuştur. Ancak Danıştay 4. Dairesinin bir kadarına göre, ikramiyelerden jokere verilen hisse, ücret niteliğinde olup teşvik ikramiyesi ile bir ilişkisi bulunmadığı gibi, jokeyin esasen atın yetiştirilmesinde ve eğitimden değil, koşularda yarışın kazanılmasında görev aldığından, GVK’nun 29. Maddesi kapsamında değerlendirmeye imkan yoktur[9].

 

TJK tarafından organize edilen yarışmalara katılan atların jokeyleri, jokey yamakları ve antrenörlerin elde ettiği ücret gelirlerinin vergilendirilmesi konusunda kanunlarımızda açık hüküm bulunmamaktaydı. Bu kişiler, gelirleri tevkifat yoluyla vergilendirilen yani gerçek usulde vergilendirilmeyen ve vergi uygulamasında çiftçi olarak nitelendirilen at sahiplerinin yanında çalıştıklarını ve elde ettiği ücretlerinin ise GVK’nun 23/2. maddesine göre istisna olduğu ve vergilendirilmemesi gerektiğini ifade etmektedirler. Bu durum, 5281 sayılı Kanun’un  30. maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 68. madde ile çözüme kavuşturulmuştur. Bu nedenle jokey, jokey yamağı ve antrenörlerin vergilendirilmesini 5281 sayılı Kanun öncesi ve sonrası olarak ele alınacaktır.

 

5281 sayılı Kanun öncesinde ve 20 Mart 2003 tarihine kadar jokey, jokey yamağı ve antrenörlere TJK tarafından at sahibi adına yapılan ödemeler at sahibinin gerçek usulde vergi mükellefi olmaması nedeniyle bu kişiler tarafından elde edilen ücret gelirleri, GVK’ nun 95. maddesi uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilerek vergileniyordu. 247 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği[10]  ile; TJK’ ya jokey, jokey yamağı antrenörlere ve seyislere at sahibi adına yapılan ödemelerden GVK’ nun 61, 94 103 ve 104’üncü maddelerine göre tevkifat yapma zorunluluğu getirilmiştir. Maliye Bakanlığı bu düzenleme ile jokey, jokey yamağı ve seyislerin elde ettiği ücret gelirlerinin vergiye tabi olduğunu ve GVK’nun 23/2. maddesinde düzenlenen istisnaya girmediğini de ortaya koymuştur.

 

5281 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 68. madde ile 01.01.2005 tarihinden 31.12.2010 tarihine kadar geçerli olmak üzere jokey, jokey yamağı ve antrenörlerin vergilendirilmesi yeniden düzenlenmiştir. Bu tarih 6111 Sayılı Kanunla 31/12/2015 tarihine kadar uzatılmıştır.

 

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na Göre geçici 68. Madde;

 

“31/12/2015 tarihine kadar Türkiye Jokey Kulübünce organize edilen yarışmalara katılan atların jokeyleri, jokey yamakları ve antrenörlerine ücret olarak yapılan ödemeler üzerinden % 20 oranında Gelir Vergisi tevkifatı yapılır. Ödemeyi yapanın 94 üncü madde kapsamında tevkifat yapma zorunluluğu bulunup bulunmamasının ve 23 üncü maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde düzenlenmiş olan istisnanın tevkif yoluyla ödenecek Gelir Vergisine etkisi yoktur. Türkiye Jokey Kulübü aracılığıyla yapılan ücret ödemelerinde Gelir Vergisi tevkifatı bu Kulüp tarafından yerine getirilir.

 

            Tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan bu gelirler için yıllık beyanname verilmez. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez.

 

            Bakanlar Kurulu, % 20 oranını % 25 oranına kadar artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye yetkilidir.”

 

            Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen bu madde ile jokey, jokey yamağı ve antrenörlerin vergilendirilmesi ile ilgili sorun geçici olarak çözüme kavuşturulmuştur. Ayrıca, Maliye Bakanlığı’nın 247 Seri No.lu Gelir Vergisi Kanunu Tebliği’nde seyislere yapılan ödemelerden de gelir vergisi tevkifatı yapılması şeklindeki düzenlemeye Geçici 68. maddede yer vermeyerek seyislere yapılan ödemeleri GVK’nın 23/2. maddedeki istisna kapsamında değerlendirmektedir.

 

GVK’ nun 19/10. Maddesine göre 22/07/1998 tarihinde 4369 Sayılı Kanunu’nun 48. Maddesiyle yapılan değişiklikle, başbayiler hariç olmak üzere Milli Piyango İdaresince çıkarılan biletleri bir işyeri açmaksızın münhasıran satanlar ile sabit bir işyerinde faaliyet gösteren milli piyango bayilerine ve  bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 20 oranında Milli Piyango İdaresi tarafından vergi tevkifatı yapılacaktır.

 

VI- MÜŞTEREK BAHİS VE ŞANS OYUNLARI KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNA GÖRE VERGİLENDİRİLMESİ

 

3065 sayılı KDV’nin konusuna, Türkiye’de yapılmış olmak koşulu ile ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler, her türlü mal ve hizmet ithalatları ve diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler girmektedir.

 

Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetlerin kapsamına giren her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması KDV’nin konusuna girmektedir.    KDV Kanunu’nun 1. Maddesinde belirtildiği üzere, her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması, bunları tertipleyen ve oynatanların hukuki durumlarına bakılmaksızın verginin konusuna girmektedir[11].

 

KDV Kanunu’nun 8. Maddesine göre vergini mükellefi,  KDV’ne tabi mal tesliminde ve hizmet ifasında bulunanlardır. Şans ve talih oyunlarında ise mükellefe her türlü şans ve talih oyunlarını tertip edenlerdir.

 

Her türlü şans ve talih oyunları tertiplenmesine ve oynanmasına yetkili olanlar yani, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü, Türkiye Jokey Kulübü ve Spor Toto Teşkilatı Başkanlığı KDV’nin mükellefi sayılırlar.

 

Bu tür oyunların bayileri bu işler dolayısıyla mükellef sayılmayacaklardır. Ancak bu tür oyunların mükellefi sayılan teşkilat müdürlükleri katma değer vergisini bayi karlarını da ihtiva eden toplam bedel üzerinden hesaplanacaktır. Diğer yandan, at yarışı ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında mükellef, bunları tertip edenler olup, bu oyunların bayileri bu işler nedeniyle mükellef sayılmayacaktır.

 

KDV Kanunu’nun 23. Maddesine göre Özel matrah şekilleri şunlardır;

 

            “a) Spor-Toto oyununda ve Millî Piyango dahil her türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli,

 

            b) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedeldir.”

 

            KDV Kanunu’nun 28. Maddesine göre, katma değer vergisi oranı vergiye tabi her bir işlem için %10’dur. Listeler halinde belirlenen mallar için ayrı ayrı vergi oranları belirlenmiştir. Buna göre, I sayılı listedeki mal ve hizmetler için %1, II sayılı listede yer alan mal ve hizmetler için oran %8’dir. Ekli listelerde yer alanlar dışında kalan mal ve hizmetler için oran %18’dir. Buna göre her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması % 18 KDV’ye tabidir.

 

akşamına kadar, mükellefleri tarafından bir beyanname ile bağlı bulunulan vergi dairesine beyan edilerek aynı süre içerisinde ödenmesi gerekir.

 

Şans oyunları vergisi, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak kabul edilmez ve hiçbir vergiden mahsup edilmez.

 

VII-VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU’NA GÖRE VERGİLENDİRİLMESİ

 

7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na göre verginin konusu, veraset yoluyla vasiyet, miras veya ivazsız olarak yani bağış, piyango, kura, tesadüf oyunu v.b. yollardan bir kişinin mal varlığından diğer kişinin mal varlığına geçen menkul veya gayrimenkul mallar teşkil etmektedir.        

 

            Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 5. Maddesine göre;

 

            “Veraset ve İntikal Vergisinin mükellefi, veraset tarikiyle veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıstır.”

 

            Kazanılan ikramiyeler üzerinden yapılacak vergi tevkifatı ve beyanı şu şekilde yapılacaktır; 5602 Sayılı Kanun’ da tanımlanan şans oyunları ile gerçek ve tüzel kişilerin düzenledikleri yarışma ve çekilişler sonucu ödeyecekleri ikramiye tutarının istisna tutarını aşması halinde ikramiyelerin bu tutarı aşan kısmı % 10 oranında vergi tevkif etmeye mecburlar. 2011 yılı için kazanılan ikramiyelerdeki istisna tutarı 2.730 TL’dir.

 

Tevkif edilen vergiler veraset ve intikal vergisi beyannamesi için yarışma ve çekilişin düzenlendiği tarihi izleyen ayın 20. Günü akşamına kadar gerçek kişilerce ikametgahlarının, tüzel kişilerce ise kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu yer vergi dairesine beyan edilerek aynı süre içerisinde ödenecektir[12].

 

Spor Toto Teşkilatı düzenlemiş olduğu organizasyonlardan ikramiye kazananların ödemesi gereken veraset ve intikal vergisini kendisi ikramiyeyi dağıtmadan önce tevkifata tabi tutarak kalan kısmını talihli kişiye ödemektedir. Bu tevkifatın amacı, vergi güvenliğini korumak aynı zamanda kişilerin beyan külfetine maruz bırakılmaksızın daha sağlıklı vergi tahsilatını sağlamaktır[13].

 

4783 Sayılı Kanunuyla yapılan bazı değişikler ile at yarışını düzenleyen Türkiye Jokey Kulübü’nün kazanılan ikramiyelerin istisna tutarını aşan kısmı üzerinde %10 oranında vergi tevkifatı yapacak ve takip eden ayın 20. günü akşamına kadar Türkiye Jokey Kulübü tarafından ilgili vergi dairesine beyan edecektir[14].

 

34 no’lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği’ne göre, at yarışları üzerine müşterek bahis düzenleyenlerin, 01/02/2003 tarihinden (bu tarih dahil) itibaren düzenleyecekleri müşterek bahisler sonucunda ödenecek ikramiyelerin istisna tutarını aşması halinde, ikramiyelerin istisna tutarını aşan kısmı üzerinden % 10 oranında vergi kesmeleri gerekmektedir.

 

At yarışları ve futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerden kazanılan ikramiyelerden kesilen vergiler ise vergi sorumluları için verilen “Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi” ile futbol ve at yarışlarına ait müsabakaların yapıldığı günü takip eden ayın 20. günü akşamına kadar, müşterek bahis düzenleyenlerin kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu yer vergi dairesine beyan edilecek ve aynı süre içinde ödenecektir.

 

320 Sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 53. Maddesine göre, Milli Piyango İdaresinin tertiplediği oyunlar ve çekilişlerden kazanılan ikramiye ve amortileri her türlü vergi, resim ve harçlardan muaftır.

 

 

 

 

VIII- DAMGA VERGİSİ KANUNU’NA GÖRE VERGİLENDİRİLMESİ

 

            Damga vergisinin konusuna, kanuna ekli 1 sayılı tabloda yazılı kağıtlar girer. Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

 

Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.

 

Spor Toto Teşkilatı Başkanlığı ve Türkiye Jokey Kulübü tarafından tertip edilen futbol ve at yarışlarına dayalı müşterek bahis ile diğer oyunlarda iştirakçilere ödenen ikramiye tutarları üzerinden Damga Vergisi Kanunu göre binde 8, 25 damga vergisi uygulamasına gidilmektedir[15]. Her bir kağıt için hesaplanacak nispi vergi tutarı, 1 sayılı tabloda yer alan sınırlamalar saklı kalmak üzere 01.01.2011’den itibaren 1.251.383,40 TL’yi aşamaz.

 

IX- SONUÇ

 

            Müşterek bahis ve şans oyunlarının tertiplenmesi ve oynatılmasına yetkili olanlar; Milli Piyango İdaresi, Spor Toto Teşkilatı Başkanlığı ve Türkiye Jokey Kulübü’dür.

 

            Milli Piyango İdaresi düzenlediği şans oyunlarını oynayan iştirakçilerden elde ettiği tutardan, %18 katma değer vergisi ödüyor. Ayrıca elde edilen tutardan KDV düşüldükten sonraki kalan kısım şans oyunları vergisinin matrahı oluyor ve bunun üzerinden de %10 oranında şans oyunları vergisi tevkifatı idare tarafından yapılmaktadır.

 

Türkiye Jokey Kulübü düzenlemiş olduğu at yarışları müsabakalarında iştirakçilerden elde ettiği tutar üzerinden % 18 oranında KDV ve KDV düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden de % 7 oranında Şans oyunları vergisi tevkifatı yapılmaktadır. İştirakçilerden elde edilen tutar üzerinden KDV düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden de % 5 oranında at yarışının gerçekleştiği hipodromun bulunduğu belediyeye eğlence vergisinin yatırılması gerekmektedir. Ayrıca düzenlenen müşterek bahislerden ikramiye kazanan iştirakçilere de istisna tutarını aşan kısım üzerinden % 10 Veraset ve intikal vergisi tevkifatı yapılıp kalan tutar ikramiye sahibine verilir. Aynı zamanda ikramiye tutarı üzerinden binde 8,25 oranında damga vergisi kesilir.

 

Spor Toto Teşkilatı Başkanlığı’nın düzenlemiş olduğun müşterek bahisler üzerinden de, iştirakçilerden toplanan tutar üzerinden %18 KDV, KDV düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden de % 5 oranında Şans Oyunları Vergisi tevkifatı yapılır. Spor Toto Teşkilatı Başkanlığının Düzenlemiş olduğu müşterek bahisler Eğlence Vergisinden istisna tutulmuştur. İştirakçilerin kazandığı ikramiyeler üzerinden istisna tutarını aşan kısım üzerinden %10 oranında Veraset ve İntikal Vergisi, binde 8,25 oranında da Damga Vergisi tevkifatı yapılarak iştirakçiye ödenir.

 

            Müşterek bahis ve şans oyunlarını düzenlemeye yetkili kurumlar tarafından, Savunma Sanayi Destekleme Fonu, Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna aktarılmak üzere Bakanlık bütçesine ödenek konulması, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun yılı bütçesine ödenek ayrılır.

 

Son olarak, bu kurum ve kuruluşlar yasal olmayan yollarla düzenlenen müşterek bahis ve şans oyunları ile ilgili çeşitli yaptırımları mevcuttur ve bunlar ile ilgili düzenlemelere ağrılık verilmektedir.

 



[1] Denetleme Raporu, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu, Şubat, 2009, s. 8.

 

[2] BİYAN Özgür, “Yeniden Düzenlenen Şans Oyunları Vergisi”, http://www.alomaliye.com/2007/ozgur_biyan_sans.htm, Mart, 2007, 12/04/2011, s.1.

 

[3] SUER M. Ziya, “ Türkiye’de Şans Oyunları Sektörünün Vergilendirilmesi”, Yaklaşım, Aralık, 2006, Yıl: 14, S. 168, s. 52.

 

[4] TOSUNER Mehmet – ARIKAN Zeynep, Türk Vergi Sistemi, Gözden Geçirilmiş ve Yenilenmiş 16. Bası, Kanyılmaz Matbaası, İzmir, 2011, s. 233-234.

 

[5] ÖZBEK Fatih Rüştü, “Derneklerin Gelirleri, Giderleri ve Tutacakları Defterler ile Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisi Kanunlarında Derneklere İlişkin Düzenlemeler”, Vergi Sorunları, Mayıs, 2010, S. 260, s. 136.

 

[6] 02 Mart 2011 Tarihli 27862 Sayılı Resmi Gazete.

 

[7] 02 Mart 2011 Tarihli 27862 Sayılı Resmi Gazete.

[8] 31/12/1998 Tarihli 23570 Sayılı Resmi Gazete.

 

[9] Eyüp HAYKIR, “Jokeyler, Jokey Yamakları, Antrenör ve Seyislerin Vergilendirilmesi”, Yaklaşım, Temmuz, 2003, Yıl: 11, S. 127, s. 182.

 

[10] 20/03/2003 Tarihli 25054 Sayılı Resmi Gazete.

[11] GÜZEL Ahmet – YILMAZ Metin, “ Katma Değer Vergisinde Mükellef ve Mükellefiyet”, Vergi Raporu, Kasın, 2009, S. 122, s. 103.

 

[12] TOSUNER – ARIKAN, a.g.e., 452.

 

[13] CANPOLAT Erdal, “Talih Oyunlarından Kazanılan İkramiyelerin Beyanında Yaşanan Bir Çelişki ve Bir Öneri”, Yaklaşım Dergisi, Haziran, 2002, Yıl: 10, S. 114, s. 90.

 

[14] ALANTAR Doğan, “At Yarışlarından Kazanılan İkramiyelerin Vergilendirilmesinde Son Durum”, Yaklaşım Dergisi, Şubat, 2003, Yıl: 11, S. 122, s.325.

[15] SUER, a.g.m., s.53.

 

 

(BU MAKALE  LEGAL MALİ  HUKUK DERGİSİ, CİLT:8, SAYI:90, HAZİRAN 2012 SAYISINDA YAYINLANMIŞTIR)


GÜNCEL MEVZUATTAKİ GELİŞMELER
İLETİŞİM
MUSTAFA ALPASLAN - SMMM

Adres: Şehit FethiBey Cad. No:32/3 Gümrük

KONAK / İZMİR



Tel.   : 0232 446 72 20
Faks. : 0232 483 09 18
Cep.  : 0532 465 31 99

E-Posta:
m.alpaslan@windowslive.com



İncelediğiniz konuya henüz yorum yapılmamış.



Yorum bırakmak istermisiniz?







Bilanço & Mizan Mali Müşavirlik Limited Şirketi Web Sitesi Caner AYDIN [ caner.aydin@hotmail.com.tr ] Tarafından Hazırlanmaktadır. - Yönetim -
Sitemap
Toplam Ziyaretçi: 394125